JCoaches en therapeuten als ondersteuning van de huisarts

Meer ondersteuning voor de huisarts, dichtbij de patiënt

Huisartsen krijgen steeds vaker te maken met patiënten bij wie de hulpvraag niet direct medisch van aard is. Denk aan stress, overbelasting, leefstijlproblemen, spanningen thuis of op het werk, beginnende psychische klachten, verlies, rouw of problemen die het dagelijks functioneren beïnvloeden.

Niet iedere patiënt heeft daarbij direct een verwijzing naar de specialistische GGZ nodig. Tegelijkertijd heeft de huisarts vaak onvoldoende tijd om deze patiënten langdurig te begeleiden.

Een professionele coach of therapeut kan in bepaalde situaties een waardevolle aanvulling zijn op de huisartsenzorg.

Via een goed georganiseerde samenwerking kan de huisarts patiënten gericht laten begeleiden door een professional die past bij de hulpvraag.

Wat is de rol van de coach of therapeut?

Een coach of therapeut neemt de medische verantwoordelijkheid van de huisarts niet over. De professional werkt binnen zijn of haar eigen deskundigheid en verwijst terug naar de huisarts wanneer medische beoordeling of aanvullende diagnostiek noodzakelijk is.

De inzet kan bijvoorbeeld gericht zijn op:

• stress en overbelasting;
•  
• ondersteuning bij herstel na een periode van uitval;
• leefstijl en gedragsverandering;
• omgaan met werkdruk;
• persoonlijke ontwikkeling;
• rouw en verlies;
• spanningen en psychosociale problemen;
• preventie van verdere uitval;
• ondersteuning bij terugkeer naar werk;
• het versterken van zelfregie en veerkracht.

De huisarts houdt daarbij de regie over de medische zorg wanneer daar aanleiding toe is.

Coach of therapeut is niet automatisch POH-GGZ

Een belangrijk onderscheid is dat tussen een coach/therapeut en een praktijkondersteuner huisarts-GGZ (POH-GGZ).

POH-GGZ is onderdeel van de huisartsenzorg. De NZa kent hiervoor specifieke prestaties en een afzonderlijke bekostiging. De vergoeding bestaat onder meer uit consulten en een module/opslag voor POH-GGZ. (Nederlandse Zorgautoriteit)

Een zelfstandige coach of therapeut kan daarom niet zonder meer een behandeling declareren als POH-GGZ.

Wanneer een huisartspraktijk een externe professional inzet, moeten de werkzaamheden en de financiering passen binnen de betreffende bekostigings- en contractafspraken.

Dat onderscheid is belangrijk voor zowel de huisarts, de professional als de patiënt.

Welke regels gelden?

De inzet van een coach of therapeut binnen of rondom een huisartsenpraktijk vraagt om duidelijke afspraken.

Daarbij moet onder andere worden gekeken naar:

1. Deskundigheid

De professional moet aantoonbaar deskundig zijn voor de werkzaamheden die worden uitgevoerd.

De huisarts moet kunnen beoordelen of de professional passend is voor de betreffende patiënt en hulpvraag.

2. Duidelijke taakverdeling

Vooraf moet duidelijk zijn:

• wat de huisarts doet;
•  
• wat de coach of therapeut doet;
• wanneer wordt teruggekoppeld;
• wanneer de patiënt opnieuw naar de huisarts moet;
• wanneer verdere verwijzing noodzakelijk is.

3. Privacy en toestemming

Persoons- en gezondheidsgegevens mogen niet zomaar tussen professionals worden uitgewisseld.

Voor samenwerking is daarom een zorgvuldige omgang met patiëntgegevens noodzakelijk en moet worden gewerkt volgens de geldende privacyregels.

4. Grenzen van de deskundigheid

Een coach of therapeut stelt niet zonder de daarvoor vereiste bevoegdheid een medische diagnose en neemt geen medische behandeling over.

Bij signalen van ernstige psychische of lichamelijke problematiek moet de patiënt worden teruggeleid naar de huisarts of naar passende professionele zorg.

5. Registratie en verslaglegging

De begeleiding moet op een professionele manier worden vastgelegd.

De verslaglegging moet proportioneel zijn en aansluiten bij de gemaakte samenwerkingsafspraken.

Hoe zit het met de vergoeding?

De vergoeding is afhankelijk van de vorm waarin de professional wordt ingezet.

Er is dus niet één algemene vergoeding voor iedere coach of therapeut die via een huisarts werkt.

Bij POH-GGZ bestaat een specifieke bekostigingsstructuur binnen de huisartsenzorg. De NZa vermeldt dat de huisartspraktijk POH-GGZ onder andere kan bekostigen via consulten en via een module/opslag. Ook digitale zorg en externe consultatie kunnen onder bepaalde voorwaarden binnen deze structuur vallen. (Nederlandse Zorgautoriteit)

Daarnaast bestaan er mogelijkheden binnen andere segmenten van de huisartsbekostiging wanneer sprake is van zorgvernieuwing of aanvullende regionale afspraken. Daarvoor zijn afspraken met de zorgverzekeraar van belang. (Nederlandse Zorgautoriteit)

Geen automatische vergoeding vanuit de basisverzekering

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen huisartsenzorg en geneeskundige GGZ.

POH-GGZ-zorg binnen de huisartsenzorg valt onder de huisartsenzorg en wordt uit het basispakket vergoed. Voor de patiënt geldt hiervoor geen verplicht eigen risico. (Zorginstituut Nederland)

Dat betekent echter niet dat iedere coach, therapeut of alternatieve behandeling automatisch vanuit de basisverzekering wordt betaald.

Zorginstituut Nederland geeft bijvoorbeeld aan dat niet alle behandelingen binnen de geneeskundige GGZ worden vergoed en dat onder andere behandelingen voor werkproblemen, overspannenheid en burn-out niet automatisch onder de verzekerde geneeskundige GGZ vallen. (Zorginstituut Nederland)

Daarom moet vóór de start van de begeleiding duidelijk zijn:

Wie betaalt de begeleiding en op basis van welke afspraak?

Mogelijke financieringsvormen

Afhankelijk van de situatie kan de begeleiding bijvoorbeeld worden georganiseerd via:

Huisartsenzorg / POH-GGZ

Wanneer de professional daadwerkelijk onderdeel uitmaakt van de POH-GGZ-structuur van de huisartsenpraktijk en aan de daarvoor geldende voorwaarden wordt voldaan.

Afspraken tussen huisarts en zorgverzekeraar

Voor bepaalde vormen van samenwerking, zorgvernieuwing of regionale initiatieven kunnen aanvullende afspraken worden gemaakt.

Zelfbetaling door de patiënt

Wanneer de begeleiding niet onder verzekerde zorg valt, kan de patiënt ervoor kiezen de begeleiding zelf te betalen.

Werkgever

Bij problemen die samenhangen met werk, stress, preventie of duurzame inzetbaarheid kan de werkgever soms de begeleiding financieren.

Andere financieringsvormen

Afhankelijk van de situatie kunnen ook gemeentelijke of andere voorzieningen relevant zijn.

De financieringsroute moet vooraf duidelijk zijn om verrassingen voor de patiënt te voorkomen.

De huisarts houdt de medische regie

Een goede samenwerking betekent niet dat de huisarts alle begeleiding zelf moet uitvoeren.

De huisarts kan juist gebruikmaken van een netwerk van professionals rondom de praktijk.

Daarbij blijft het uitgangspunt:

De juiste professional op het juiste moment.

De huisarts beoordeelt de medische situatie en bepaalt wanneer aanvullende ondersteuning passend is. De coach of therapeut begeleidt vervolgens binnen zijn of haar eigen deskundigheidsgebied.

Wanneer de situatie verandert, kan de professional de patiënt terugverwijzen naar de huisarts.

Van doorverwijzen naar samenwerken

Traditioneel wordt bij een hulpvraag vaak gedacht aan:

patiënt → huisarts → verwijzing

In de praktijk kan een bredere samenwerking mogelijk zijn:

patiënt → huisarts → passende professional → terugkoppeling naar huisarts

Hierdoor kan ondersteuning dichter bij de patiënt worden georganiseerd.

Dit kan vooral waardevol zijn bij patiënten die nog niet in aanmerking komen voor specialistische GGZ, maar wel behoefte hebben aan professionele begeleiding.

Een netwerk van geselecteerde professionals

Voor een huisarts is het belangrijk om niet zomaar een willekeurige professional naar een patiënt te verwijzen.

Een professioneel netwerk kan daarom werken met duidelijke selectiecriteria.

Denk bijvoorbeeld aan:

• opleiding en deskundigheid;
•  
• ervaring;
•  
• professionele registratie waar relevant;
•  
• beroepsaansprakelijkheid;
•  
• privacy en gegevensbescherming;
•  
• duidelijke behandel- of begeleidingsgrenzen;
•  
• klachtenregeling;
•  
• professionele verslaglegging;
•  
• bereikbaarheid;
•  
• duidelijke afspraken over terugkoppeling.
•  

Op die manier ontstaat een netwerk waarop de huisarts daadwerkelijk kan vertrouwen.

Providerboog: verbinding tussen huisarts en professional

Providerboog is bedoeld om verschillende professionals rondom de zorgvraag met elkaar te verbinden.

Voor de huisarts kan dit betekenen dat er niet alleen gekeken wordt naar de medische behandeling, maar ook naar de vraag:

Welke aanvullende professionele begeleiding heeft deze patiënt nodig?

Via een netwerk van geselecteerde coaches en therapeuten kan de huisarts sneller zoeken naar een professional die past bij de hulpvraag en de situatie van de patiënt.

Daarbij blijft het belangrijk dat de gekozen professional binnen zijn of haar eigen deskundigheid werkt.

Voorbeelden uit de praktijk

Voorbeeld 1 – Stress en overbelasting

Een patiënt komt bij de huisarts met langdurige stress en beginnende uitval.

Er zijn geen aanwijzingen voor een acute medische situatie. De huisarts bespreekt de mogelijkheden en kan, wanneer passend, aanvullende begeleiding organiseren.

Een coach kan vervolgens werken aan:

• stressmanagement;
•  
• herstel van balans;
•  
• grenzen stellen;
•  
• structuur;
•  
• zelfregie;
•  
• preventie van verdere uitval.
•  

Wanneer de klachten verergeren, wordt de huisarts opnieuw betrokken.

Voorbeeld 2 – Werkgerelateerde problematiek

Een patiënt ervaart langdurige spanning door problemen op het werk.

De huisarts kan medische aspecten beoordelen. Voor begeleiding rondom werk, persoonlijke belastbaarheid en herstel kan een andere professional worden ingezet.

De financiering kan in zo'n situatie bijvoorbeeld via de werkgever worden geregeld wanneer de begeleiding niet onder de verzekerde huisartsenzorg valt.

Voorbeeld 3 – Psychische klachten

Wanneer sprake is van psychische klachten kan de huisarts samen met de patiënt beoordelen welke zorg passend is.

POH-GGZ kan onderdeel zijn van de huisartsenzorg. Wanneer specialistische GGZ nodig is, kan verwijzing plaatsvinden.

Een coach of therapeut kan daarnaast alleen worden ingezet voor werkzaamheden die binnen de eigen deskundigheid en de gemaakte afspraken vallen.

Wat betekent dit voor de patiënt?

Voor de patiënt moet het vooral eenvoudig zijn.

Geen zoektocht naar tientallen verschillende websites en geen onduidelijkheid over wie kan helpen.

De patiënt krijgt duidelijkheid over:

1. wat de huisarts heeft vastgesteld;
2. welke begeleiding wordt voorgesteld;
3. wie de begeleiding uitvoert;
4. wat de begeleiding inhoudt;
5. hoe lang deze ongeveer duurt;
6. wie de begeleiding betaalt;
7. wat er gebeurt als de klachten veranderen.

Wat betekent dit voor de huisarts?

Een goed georganiseerd netwerk kan de huisarts ondersteunen bij patiënten met hulpvragen die tussen verschillende domeinen in liggen.

De huisarts krijgt daarmee meer mogelijkheden om passende ondersteuning te organiseren zonder dat iedere hulpvraag automatisch leidt tot een specialistische verwijzing.

De NZa biedt binnen de huisartsbekostiging verschillende mogelijkheden voor samenwerking, consultatie en zorgvernieuwing. Welke mogelijkheid daadwerkelijk kan worden gebruikt, hangt af van de prestatie, de voorwaarden en de afspraken met de zorgverzekeraar. (Nederlandse Zorgautoriteit)

Belangrijk: vergoeding moet vooraf worden vastgesteld

Voor huisartsen, patiënten en professionals is één regel essentieel:

Maak vooraf duidelijk wie de begeleiding betaalt.

Een professional mag niet worden voorgesteld alsof de begeleiding automatisch door de zorgverzekering wordt vergoed wanneer dat niet zo is.

Ook mag een externe coach of therapeut niet zonder meer onder een bestaande huisarts- of POH-GGZ-prestatie worden gedeclareerd.

De actuele NZa-regels en de contractafspraken tussen huisartspraktijk en zorgverzekeraar zijn daarbij leidend. De NZa publiceert hiervoor jaarlijks de geldende beleidsregels en prestatie- en tariefbeschikkingen. (Nederlandse Zorgautoriteit)

Samenwerken aan passende zorg

De gezondheidszorg verandert.

De huisarts blijft een belangrijk eerste aanspreekpunt, maar hoeft niet iedere hulpvraag alleen op te lossen.

Door huisartsen, POH-GGZ, coaches, therapeuten en andere professionals beter met elkaar te verbinden, kan passende ondersteuning dichter bij de patiënt worden georganiseerd.

De voorwaarde is wel dat de samenwerking professioneel, transparant en juridisch en financieel correct wordt ingericht.

Niet iedere coach is POH-GGZ. Niet iedere therapie is verzekerde zorg. Maar een goed geselecteerd netwerk van professionals kan wel een waardevolle aanvulling zijn op de huisartsenzorg.

Samenwerken via Providerboog

Providerboog brengt huisartsen en andere zorgprofessionals samen rondom de patiënt.

Via zorgtherapeuten.nl kunnen huisartsen en zorgprofessionals kennismaken met beschikbare coaches en therapeuten en zoeken naar passende ondersteuning.

Het uitgangspunt is eenvoudig:

De juiste professional, op het juiste moment, met duidelijke afspraken over kwaliteit, verantwoordelijkheid en vergoeding.